Το κενόδοξο προσωπείο

«Κάθε μάσκα, κατά βάθος,
επιθυμεί να πέσει. Εκτός από
τη μάσκα της υποκρισίας».
Richard Garnett 
Άγγλος συγγραφέας
(1835-1906)

  Μέχρι πρότινος θεωρούσα πως το χειρότερο ελάττωμα των ανθρώπων ήταν η πλεονεξία. Νόμιζα πως η απληστία ήταν βαθιά ριζωμένη στο dna μας εκ φύσεως εξαιτίας της εξελικτικής ανάγκης του είδους μας να αναζητά την αφθονία για λόγους επιβίωσης. Ανέκαθεν θέλαμε περισσότερα γιατί φοβόμαστε την έλλειψη αγαθών που φέρουν μαζί τους οι «κακοί καιροί». Ιστορικά αποδεικνύεται πως εκείνοι που αποθήκευαν τροφή θεωρούνταν προνοητικοί και συνετοί εξουσιάζοντας τα πλήθη τις εποχές των ισχνών αγελάδων. Ίσως αυτή να είναι η βιολογική και κοινωνική διάσταση της γραμμικής εξακολούθησης ενός συμπεριφορικού μοτίβου που δικαιολογεί τρόπον τινά τη συνήθεια του σύγχρονου άνθρωπου να συντηρεί αναλλοίωτα τα χαρακτηριστικά της πλεονεξίας. Ας δεχτούμε, με επιεική διάθεση, ότι το ανθρώπινο είδος συνεχίζει τις κληρονομικές συνήθειες των «πεινασμένων» προγόνων του κι ότι εκδηλώνει τοιουτοτροπώς την ανασφάλειά του με την υπερβολική συσσώρευση υλικών αγαθών, αν και δεν θα πρέπει να μένει απαρατήρητη και ασυγχώρητη η αδιαφορία προς τους συνανθρώπους μας που επιβιώνουν στην ένδεια. 

  Παρ’ ολα αυτά το πρόβλημα της σημερινής εποχής δεν είναι η πλεονεξία. Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν έχει το «πεινασμένο μάτι» που είχαν οι παλαιότερες γενιές. Οι ανάγκες του περιορίζονται στην ενασχόληση με την εικόνα του. Με την υιοθέτηση υλιστικών κριτηρίων προσπαθεί να συνθέσει ένα τέλειο εκμαγείο, για να αναμετρηθεί επί ίσοις όροις με τα υπόλοιπα ψεύτικα προσωπεία των συναναστροφών του. Ο προσανατολισμός του νοήματος της ζωής συνοδεύεται πλέον από την αγωνία του επικού ανταγωνισμού της εικονικής πραγματικότητας σε συνάφεια με την υλιστική κατεύθυνση. Η πιο συμφέρουσα επένδυση στο χρηματιστηριακό θυλάκιο της ματαιοδοξίας είναι η απόκτηση ενός υποκριτικού προσωπείου. «Ψεύτικοι» άνθρωποι δημιουργούν αξιοπρόσεχτα προφίλ για να προσελκύσουν την εφήμερη δόξα, δίχως να νοιάζονται για την αληθινή ποιότητα της ψυχής τους. Κι αυτό δεν αφορά την επιβίωσή μας… Είμαστε πια χορτάτοι από τροφή και έχουμε ικανοποιήσει κάθε υλιστικό απωθημένο. Η δόμηση του κενόδοξου προσωπείου διαπλάθεται αποκλειστικά με σκοπό την εκπλήρωση άλλων αναγκών. Για την αδάμαστη επιθυμία των υπαρξιακών μας ψευδαισθήσεων. Αφηφούμε σκόπιμα το άγγιγμα της αύρας του θανάτου, νομίζοντας πως προβάλλοντας προσωπικές θύελλες θα γίνουμε γεννήτορες της μοίρας μας. Όμως, λίγη πεπερασμένη δημοτικότητα δεν αποδιώχνει τους θρύλους της αιωνιότητας. Οι Σειρήνες της πλάνης ηχούν αδιακρίτως στο ταξίδι της ευτελούς αναγνωρισιμότητας. Η αίσθηση ανωτερότητας που προσφέρει η φορεσιά της παράδοξης μάσκας μάς απομακρύνει από τη συνειδησιακή εγκράτεια των αρχέγονων  ενορμήσεων και ως εκ τούτου από την αναζήτηση του πνευματικού προσδιορισμού. Δεν ανησυχούμε πια για το ορθό και το δίκαιο διότι δεν μας ενδιαφέρουν…

  Η φιλοσοφία της εποχής εκπορεύεται από την εικόνα μιας βενετσιάνικης μασκαράτας υπερφίαλων προσωπείων που χειρίζονται την υποκρισία με δεινό υποκριτικό ταλέντο. Ο Σαίξπηρ έγραψε : «Και στο επίχρυσο φέρετρο, το ίδιο σκουλήκι γευματίζει», εννοώντας ότι όλοι είμαστε ίσοι απέναντι στον θάνατο. Ο θάνατος δεν κάνει διακρίσεις και συμπράττει με την ύπαρξη για να υπενθυμίζει τη δύναμη του μέτρου και την αδέκαστη εξισορρόπηση των νόμων του όντος σε όσους νομίζουν ότι ξεγελούν τη θνητότητά τους με φαντασιώσεις αθανασίας.

  Συνηθίσαμε να αξιολογούμε τους ανθρώπους από τα προσωπεία που φορούν κι όχι για τις πραγματικές τους αρετές. Αναγνωρίζουμε ως άριστους μόνο εκείνους που προβάλλουν συνεχώς την περιποιημένη εικόνα τους. Μα το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι ζηλεύουμε τις μάσκες τους κι επιθυμούμε να φορέσουμε τις ίδιες κενόδοξες προσόψεις. Ονειρευόμαστε την υποκρισία, τις κατασκευασμένες αξίες και πουλάμε φθηνά την ψυχή μας στον διάβολο για ένα καλό πρεστίζ, ανταλλάσσοντας την αξιοπρέπεια μισοτιμής για λίγο μάρκετινγκ. Αποτέλεσμα: Όλα για το τίποτα και τίποτα για όλα… Συμπεριφορές δίχως αναφορά στον ουσιαστικό τρόπο ζωής και χωρίς αιδώ που αν υπήρχε θα αναζητούσε τη δίκη και ίσως να συνυφαινόταν μαζί τους κι η εκλιπούσα ελπίδα. Μοναδική μας έγνοια η συμμετοχή μας στο φασαριόζικο αποκριάτικο πάρτι με απαραίτητο αξεσουάρ το καλογυαλισμένο προσωπείο της εικονικής παραφροσύνης. 

  Όχι! Δεν είναι η πλεονεξία το χειρότερο ελάττωμά μας. Η υποκρισία είναι ο δομικός λίθος για την παρακμή της εποχής μας.

  Καλή μασκαράτα! 

***     Θερμές ευχαριστίες στον φωτογράφο Κώστα Καλύβα. Με τη συγκατάθεσή του οι υπέροχες φωτογραφίες του συνοδεύουν το ύφος αυτού του ασήμαντου κειμένου. 

Θερμή παράκληση : Όσοι αναδημοσιεύετε τις αναρτήσεις μου, παρακαλώ πολύ, να βάζετε το όνομά μου ή την ονομασία του blog, ώστε να μην επαναληφθεί το φαινόμενο που βίωσα πριν από μερικούς μήνες με την οικειοποίηση των κειμένων μου. Ευτυχώς, οι περιπτώσεις αυτές είχαν καλή κατάληξη, καθώς αντιμετωπίστηκαν με ευπρέπεια και κατανόηση. Είναι μεγάλη τιμή και χαρά μου να αναδημοσιεύετε τα κείμενά μου γιατί καταλαβαίνω ότι σας αρέσουν, όμως, κάθε λέξη που γράφω, βγαίνει από την ψυχή μου και ανήκει σε μένα. Δεν εκφραζόμαστε όλοι με τον ίδιο τρόπο κι αυτό είναι που μας κάνει ξεχωριστούς και μοναδικούς. Τα γραπτά μου και ο τρόπος έκφρασής μου αποτελούν την πνευματική μου ταυτότητα, γι’ αυτό το μόνο που ζητώ, είναι να αναφέρετε την πηγή όσων αναδημοσιεύετε, ως φόρο τιμής για την προσφορά μου στη γραφή. Σας ευχαριστώ, εκ των προτέρων, για την εκτίμηση και για τον σεβασμό!